De zoektocht naar nationale identiteit

Begin november 2019 verschijnt mijn boek over de zoektocht naar nationale identiteit in Duitsland: ‘Een kleine geschiedenis van de grootste Duitse worsteling’. Wat zijn passende nationale symbolen voor een multicultureel land? Hoe gaan we om met de goede én slechte kanten van de eigen geschiedenis? Deze vragen staan in heel Europa op de voorgrond, maar in Duitsland liggen ze door het oorlogsverleden nog eens extra gevoelig. Ik neem één omstreden locatie in Berlijn tot uitgangspunt voor dit verhaal. Het midden van de Duitse hoofdstad, het plein waar vanaf 2020 het herbouwde Berlijnse stadsslot zal openen, is steeds weer seismograaf van de maatschappelijke gevoeligheden geweest. In iedere periode komt de visie van de politieke elite er tot uitdrukking, maar ook de aanvallen van diens tegenstanders. Steeds opnieuw gaat het op deze plek om de grote vraag naar identiteit: wat is Duits?

Recensie in NRC Handelsblad (****): ‘In zijn voortreffelijke boek constateert Schoonenboom dat in een liberale samenleving het belang van herkomst weliswaar is afgenomen, maar dat er aan het begin van de 21ste eeuw meer dan ooit nadruk op wordt gelegd.’

Recensie in dagblad Trouw: ‘[Duitsland probeert in de 21ste eeuw] om te gaan met de nieuwe werkelijkheid van een bestaan als immigratieland (25 procent van de bevolking van elders). ‘De nieuwe Duitser’ worstelt met de nieuwe Duitsers. Schoonenboom laat schitterend zien hoe opinies voortdurend schuiven door de lange schaduwen van het verleden, vluchtelingenstromen, aanslagen, AfD, voetbalinternational Mesut Özil, popgroep Rammstein en veel meer.’ 9 november 2019.

Recensie in De Volkskrant: ‘Behalve het stadsslot bespreekt Schoonenboom ook andere monumenten, denkers en relletjes, soms zoveel dat het de lezer een beetje duizelt. De vluchtelingencrisis en de opkomst van de AfD hebben de discussie rondom het Duits-zijn op de spits gedreven, en Schoonenboom laat mooi zien hoe identiteit (wie zijn wij?) nauw samenhangt met integratie (wat voor land willen wij zijn?).’ 3 januari 2020.

Afbeelding: Op het herbouwde stadsslot in Berlijn wordt in juni 2020 het omstreden kruis bovenop geplaatst. Copyright: SHF / Foto: David von Becker